Aktualne wydanie nr 1-2/2020


Działalność wydawnicza CSP jako element kształtowania nowego modelu policjanta po 1989 r.

Haurit aquam cribro, qui discere vult sine libro (przysł. Czerpie wodę przetakiem, kto bez ksiąg chce być żakiem) W artykule dokonano przeglądu 30-letniej działalności wydawniczej CSP w celu ukazania, że jest ona istotnym elementem kształtowania nowego modelu policjanta po 1989 r. We wstępie scharakteryzowano okres transformacji ustrojowej i jego wpływ na formowanie się Policji, a następnie w 3 częściach obejmujących kolejne 10-lecia wyodrębniono najistotniejsze prace lub grupy zagadnień, wokół których koncentrowały się publikacje wydane z inicjatywy CSP, Komendy Głównej Policji czy MSWiA.

Przemiana ustrojowa i utworzenie Policji

Efektem transformacji ustrojowej w 1989 r., która objęła sferę polityczną, ekonomiczno-gospodarczą i społeczną, była również przebudowa resortu spraw wewnętrznych oraz stworzenie polskiego prawa policyjnego zbliżonego do unormowań państw prawnych.

6 kwietnia 1990 r. sejm przyjął nowe akty prawne, nazwane pakietem ustaw policyjnych, a wśród nich ustawy regulujące organizację i działalność urzędu ministra spraw wewnętrznych oraz dwóch podległych mu formacji – Urzędu Ochrony Państwa oraz Policji. 12 października 1990 r. uchwalono natomiast ustawę o Straży Granicznej. 1 października 1996 r. Urząd Ochrony Państwa został wyłączony ze struktur Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i podporządkowany bezpośrednio prezesowi Rady Ministrów1. Uchwalone wówczas akty prawne stanowiły nie tylko nową, normatywną regulację działalności organów ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, lecz także pewien przełom jakościowy w kształtowaniu postaw prawnych funkcjonariuszy Policji i realizowanych przez nie celów2.

Policja miała służyć społeczeństwu i z nim współpracować. Stworzono podstawy prawne współpracy Policji z samorządem lokalnym oraz nakreślono obszary współdziałania: tworzenie systemów bezpieczeństwa lokalnego, poprawa wizerunku Policji oraz nowoczesne zarządzanie Policją uwzględniające badania opinii publicznej. Ponieważ transformacja ustrojowa przyniosła wzrost zagrożeń, które wcześniej były w Polsce marginalne, a mianowicie przestępczości zorganizowanej, terroryzmu, nowych form przestępczości gospodarczej, zamachów bombowych i działalności międzynarodowych gangów przestępczych, Policja musiała nauczyć się z nimi skutecznie walczyć. W tym celu utworzono Centralne Biuro Śledcze KGP, a później wprowadzono instytucje prawne – świadka koronnego, zakupu kontrolowanego3. Dla profesjonalnego działania policjantów kluczowe stało się także odpowiednie szkolenie i wymiana doświadczeń w ramach coraz liczniejszych kontaktów z policją Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych.

Ważną zmianą było także przywrócenie międzywojennej zasady apolityczności Policji, zarówno całej formacji, jak i poszczególnych funkcjonariuszy, których od 1990 r. obowiązuje ustawowy zakaz przynależności do partii politycznych. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 kwietnia 2002 r. potwierdził zgodność tego zakazu z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, a także Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Konwencją o Ochronie Praw Człowieka4. Konsekwencją przemiany ustrojowej oraz nowego prawa policyjnego były również zmiany kadrowe, w których wyniku na początku 1993 r. Policja przyjęła 30 tysięcy zupełnie nowych funkcjonariuszy. Ich przeszkolenie powierzono przebudowanemu w 1990 r. szkolnictwu policyjnemu, w tym m.in. utworzonemu w dniu 27 sierpnia 1990 r. Centrum Szkolenia Policji w Legionowie5.

(...)

podinsp. Agnieszka Gorzałczyńska-Mróz
Naczelnik Wydziału Wydawnictw i Poligrafii CSP

 


Pełna wersja artykułu "Działalność wydawnicza CSP jako element kształtowania nowego modelu policjanta po 1989 r." w pliku PDF

powrót
drukuj