nr 3/2015

Zagadnienia związane z przemocą w rodzinie regulują m.in. następujące akty prawne:ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.), zwana dalej „ustawą”; rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz. U. Nr 209, poz. 1245), zwane dalej „rozporządzeniem”; rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 maja 2011 r. w sprawie procedury postępowania przy wykonywaniu czynności odebrania dziecka z rodziny w razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dziecka w związku z przemocą w rodzinie (Dz. U. Nr 81, poz. 448); rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 października 2010 r. w sprawie zaświadczenia lekarskiego o przyczynach i rodzaju uszkodzeń ciała związanych z użyciem przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 201, poz. 1334); wytyczne nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 7 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu postępowania policjantów podczas realizacji procedury „Niebieskie Karty” (Dz. Urz. KGP Nr 10, poz. 77), zwane dalej „wytycznymi”.

Zbadane i opisane w literaturze psychologiczne mechanizmy rządzące przemocą, prawdopodobieństwem jej wystąpienia oraz stopniem nasilenia są stałe i nie ma podstaw do postawienia hipotezy o determinującej roli czynnika środowiskowego. Mechanizmy te dadzą się rozpoznać w każdym przypadku przemocy, niezależnie od grupy społecznej czy zawodowej reprezentowanej przez osoby w tę przemoc uwikłane. Można powiedzieć, że przekonania o oczywistości występowania, przebiegu, konsekwencjach, jakie przemoc wywołuje, w zależności od tego, jakiej grupy społecznej dotyczy, to jedynie mit pozwalający na porządkowanie świata w kategorie bardziej zrozumiałe dla przeciętnego człowieka.

Zjawisko przemocy w rodzinie nie jest problemem nowym, a jego historia sięga wielu dekad wstecz. Przemoc wobec kobiet istniała zawsze, ale pozostawała za zamkniętymi drzwiami. Była bowiem postrzegana w kategoriach prywatnej sprawy rodzinnej, a nie jako poważny problem społeczny. Przemoc wobec kobiet jest problemem, który dotyczy podstaw relacji międzyludzkich. Jej geneza jest jednak bardziej złożona. Zjawisko to zwykle wywodzi się z systemu patriarchalnego, którego elementem jest dyskryminacja ze względu na płeć. W Katalonii celem systemu bezpieczeństwa publicznego jest efektywny rozwój polityki społecznej w zakresie ochrony podstawowych praw i wolności obywatelskich oraz zachowanie pokojowego współistnienia i społecznej jedności. Realizując postawiony cel, kataloński parlament określił w 2008 r. przemoc wobec kobiet jako przemoc męską (ustawa wprowadzająca prawo kobiet do zwalczania przemocy ze strony mężczyzn − Dz. U. Nr 5 z dnia 24 kwietnia 2008 r.). To szczególne prawo definiuje różne rodzaje przemocy, w których kobieta staje jej obiektem wyłącznie ze względu na płeć. Tym samym wiktymologia została rozszerzona o dodatkowe obszary i typy przemocy: przemoc mężczyzn w związkach małżeńskich (przemoc ze względu na płeć), w kontekście rodzinnym (przemoc w rodzinie), w kontekście społecznym (uszkodzenie żeńskich narządów płciowych, przymusowe małżeństwa, handel ludźmi, wykorzystywanie seksualne) oraz w środowisku pracy (molestowanie seksualne).

Wskazówki i komentarze opracowane przez wykładowców CSP