nr 2/2014

z nadinsp. dr. Markiem Działoszyńskim Komendantem Głównym Policji rozmawiają Piotr Maciejczak i Artur Kowalczyk

Wraz z odzyskaniem przez Polskę niepodległości rozpoczęły się prace nad utworzeniem jednolitej formacji bezpieczeństwa o charakterze policyjnym. Oficjalny rządowy projekt ustawy o Straży Bezpieczeństwa przedstawiono w Sejmie 16 maja 1919 r. Projekt wskazywał na potrzebę uregulowania stosunków panujących w dziedzinie ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ostatecznie Sejm RP przyjął ustawę powołującą nową jednolitą w skali kraju formację policyjną 24 lipca 1919 r., nadając jej nazwę Policja Państwowa. W pierwotnej fazie prac ustawowych formacja policyjna miała nosić nazwę Straż Bezpieczeństwa. Z chwilą wejścia w życie ustawy o Policji Państwowej formalnie przestały istnieć dotychczas działające formacje porządku publicznego, takie jak: milicje ludowe, policje komunalne, milicje obywatelskie, komitety obywatelskie, miejskie straże obywatelskie, żandarmerie krajowe, straże kolejowe, straże rzeczne.

Po co Policji dobry wizerunek, po co zaufanie społeczne, po co dobra ocena działań funkcjonariuszy? Po pierwsze po to, że Policja jest służbą na rzecz obywatela, po drugie, nie ma skutecznej Policji na świecie bez współpracy z obywatelami. A obywatele tym lepiej pracują z Policją, im lepiej ją oceniają, a oceniając, zazwyczaj biorą pod uwagę to, co dostarczą im media. Policja jest instytucją, która cieszy się bardzo dużym zaufaniem społecznym. Badania opinii publicznej z ostatnich lat pokazują, że zaraz po głównych stacjach telewizyjnych i radiowych kolejną instytucją, którą się najlepiej ocenia, jest właśnie Policja. Uzyskiwane przez nią wyniki są dwukrotnie lepsze aniżeli sądów czy prokuratury.

Elementy walki wręcz, wykorzystujące między innymi techniki jiu-jitsu, były jednym z elementów przygotowania przedwojennych policjantów do działań interwencyjnych.

Powstanie ogólnopolskiej służby bezpieczeństwa w odrodzonej Polsce było jednym z kluczowych elementów w procesie konsolidacji władzy państwowej. W lipcu 1919 r. Sejm Ustawodawczy uchwalił ustawę o Policji Państwowej, organizacji, która zastąpiła dotychczasowe formacje centralne chroniące obywateli i dbające o porządek publiczny. W szeregach nowo utworzonej Policji Państwowej znaleźli się byli członkowie organizacji mających za zadanie chronić ludność lokalną w czasie wojennego zamętu, jak i funkcjonariusze organizacji podległych ministrowi spraw wewnętrznych – Milicji Ludowej i Policji Komunalnej. Burzliwy okres pierwszych lat po odzyskaniu niepodległości sprawił, że Policja Państwowa osiągnęła swój ostateczny kształt organizacyjny dopiero w lipcu 1922 r. Pomimo że początkowo praktyczny zasięg oddziaływania ustawy o Policji Państwowej ograniczał się do ziem: warszawskiej, łódzkiej, kieleckiej, lubelskiej i białostockiej, to rozpoczęto intensywne prace zmierzające do skutecznej realizacji powierzonych zadań. Jednym z nich było przygotowanie policjantów do wykonywania codziennej służby poprzez przeszkolenie możliwie największej liczby funkcjonariuszy. System szkolenia policjantów w II Rzeczypospolitej można podzielić na dwa okresy: lata 1919–1928 i 1928–1939.

W listopadzie 1918 r. zadaniem Żandarmerii było opanowanie i zduszenie, wspólnie z paramilitarnymi organizacjami milicji, będącymi w dyspozycji partii politycznych, gwałtów i nadużyć, jakich dopuszczały się zorganizowane bandy rozzuchwalone bezkarnością i korzystające z chwilowego braku służby bezpieczeństwa (np. Ukraińcy we Lwowie, wycofując się z miasta, wypuścili z więzienia wszystkich przestępców). Każdy organ bezpieczeństwa tylko wówczas spełnia swoje zadanie, gdy społeczeństwo, wśród którego wykonuje służbę, darzy go swym uznaniem, zaufaniem i poparciem. Polska żandarmeria zaufanie to musiała sobie wywalczyć od samego początku swego istnienia. Formacja ta przyjęła nazwę Żandarmerii Krajowej. O jednolitej jej organizacji nie było mowy, chociażby z powodu samorzutności jej powstania, jak również braku dyrektyw od rządu czy armii.

Komendant Główny Policji – centralny organ administracji rządowej – odpowiada za bezpieczeństwo i porządek publiczny w państwie. Ustawowe zadania realizuje przy pomocy Komendy Głównej Policji. W kierowaniu KGP i zarządzaniu całą ponadstutysięczną formacją wspomaga szefa Policji ponadtrzystuosobowy Gabinet Komendanta Głównego Policji. To biuro składa się z czterech pionów odpowiedzialnych za: zarządzanie organizacją oraz ochronę informacji niejawnych i danych osobowych, obsługę prawną, obsługę kadrową, komunikację wewnętrzną, tradycję i ceremoniał. Za pracę tych pionów, nadzorowanie realizacji przypisanych do ich zakresu merytorycznego zadań, odpowiadają zastępcy Dyrektora Gabinetu Komendanta Głównego Policji. Dyrektor Gabinetu Komendanta Głównego Policji koordynuje i nadzoruje ich działania.

Odpowiada za dobór, szkolenie i funkcjonowanie kadr całej formacji. Pion kadrowy Gabinetu KGP koordynuje dobór funkcjonariuszy i pracowników, projektuje struktury organizacyjno-etatowe Policji tak, by przystawały do zmieniających się warunków funkcjonowania formacji oraz nadzoruje wszystkie sprawy osobowe będące we właściwości Komendanta Głównego Policji. Tworzenie i modyfikowanie programów szkolenia i doskonalenia zawodowego w Policji to także zadanie pionu kadrowego Gabinetu KGP. Podlegają mu też policyjni psychologowie. Kadrowa część struktury Gabinetu KGP nadzoruje postępowania dyscyplinarne prowadzone wobec policjantów w całej Polsce, a także koordynuje te postępowania, które są zastrzeżone dla Komendanta Głównego Policji. Gabinet pełni również rolę komórki kadrowej pracodawcy, jakim jest Komenda Główna Policji. To tu spływają oceny i opinie służbowe funkcjonariuszy, tu powstają opisy stanowisk i zakresy obowiązków pracowników KGP, tu wartościowane są stanowiska korpusu służby cywilnej. Gabinet KGP realizuje również zadania z zakresu bezpieczeństwa i higieny służby oraz pracy, a także medycyny pracy.

Odpowiada za komunikację wewnętrzną w Policji, kształtuje rozwiązania ją usprawniające. Dobrze działająca komunikacja wewnętrzna to warunek sprawnego działania organizacji. W strukturze Gabinetu KGP działa redakcja czasopisma „Policja 997”, które – wydawane w nakładzie 30 tys. egzemplarzy miesięcznie – trafia do wszystkich jednostek w kraju, w dystrybucji bezpłatnej. Od kwietnia 2014 r. działa portal wewnętrzny KGP. Wizerunkowa działalność Gabinetu KGP obejmuje liczne szkolenia i widoczną obecność Policji podczas uroczystości. Elementem budowy wizerunku jest upowszechnianie policyjnego ceremoniału i musztry. Gabinet KGP sprawuje pieczę nad zbiorami historycznymi i poczynił istotne kroki w kierunku utworzenia quasi-Muzeum Policji. Jest już siedziba i wizualizacja placówki, trwa gromadzenie i opracowywanie eksponatów. Działania edukacyjne na rzecz bezpieczeństwa publicznego oraz propagowanie historii i tradycji Policji to również domena Gabinetu KGP, m.in. program „Profilaktyka a Ty” to istotny punkt tych działań, wpisany w rządowy program ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem bezpieczniej. Gabinet KGP koordynuje współpracę Policji ze szkołami ponadgimnazjalnymi, które prowadzą klasy o profilu policyjnym i wspiera merytorycznie ich działanie. Ponadto realizuje liczne zadania o charakterze prezydialnym, związane z organizacją i obsługą wizyt oraz spotkań krajowych Komendanta Głównego Policji i jego zastępców. Osoby zatrudnione w Gabinecie KGP przygotowują ww. spotkania od strony zarówno merytorycznej, jak i technicznej. Adiutant Komendanta Głównego Policji jest również w strukturze Gabinetu KGP.